Temel Kavramlar

Bu bölümde Payantis Platform’un mimarisini ve işleyişini oluşturan temel kavramlar anlatılmaktadır. Issuing ve Acquiring API’leri kapsamında kullanılan terimler; platform üzerindeki nesnelerin (kurum, müşteri, kart, ürün, üye işyeri, işlem vb.) birbirleriyle olan ilişkilerini ve sistem içerisindeki rollerini açıklamak amacıyla ele alınmıştır. Burada tanımlanan kavramlar, API’lerin doğru yapılandırılması ve entegrasyonların tutarlı bir şekilde gerçekleştirilmesi için kavramsal bir zemin sunar.

Kurum (Tenant)

Payantis Platform, çoklu-kurum mimarisi ile çalışır. Kurum, platformu kullanan banka, e-para kuruluşu veya fintech şirketini ifade eder. Her kurum, kendi müşterileri, kart ürünleri ve üye işyerleri ile bağımsız bir yapıdadır.

Şema (Scheme)

Ödeme sistemlerinde şema, kart işlemlerinin belirli kurallar çerçevesinde gerçekleşmesini sağlayan standartları belirleyen kuruluşlardır. Payantis, aşağıdaki kart şemalarını destekler:

TROY

VISA

Mastercard

BIN (Bank Identification Number)

BIN, kart numarasının ilk 6-8 hanesidir ve kartın hangi banka veya kuruluş tarafından çıkarıldığını gösterir. BIN’ler şunları belirler:

Kartın hangi ödeme şemasına ait olduğu (TROY, VISA, Mastercard)

Kartın kredi, debit veya prepaid olup olmadığı

Kartın hangi kuruma ait olduğu

Kurum şemalara üye olduktan sonra şemalardan BIN talep eder ve bu BIN(ler) Payantis Platform'da tanımlanarak kart üretilebilir. Payantis operasyon ekibi BIN'in işlevsel hale gelebilmesi için yapılması gereken tanımları (anatharlar, vb) yapar ve şemalar ile gerekli sertifikasyon süreçlerini yönetir.

BIN Aralığı (BIN Range)

BIN Aralığı, bir BIN'in içinde yer alan belirli bir kart grubu, ürün segmenti, vb göre ayrılmış aralıklardır. Genellikle şemalardan alınan BIN'ler farklı aralıklara bölünerek kullanılır. Bu aralıklar sayesinde farklı ürünler tanımlanabilir ve kural bazlı işlemler yönetilebilir.

Kart Ürünü

Kart ürünü, Payantis Platform’da basılacak ve kullanılacak kartların davranışsal, operasyonel ve finansal özelliklerini tanımlayan merkezi konfigürasyon nesnesidir.
Bir kart oluşturulurken, kartın nasıl çalışacağına dair tüm temel kurallar ürün üzerinden miras alınır. Kurum farklı müşteri ihtiyaçları ve beklentilere göre ürünler tanımlayabilir ve müşterilerine sunabilir. Bir kart ürünü, aşağıdaki gibi özellikleri içerir:

Kart tipi: Fiziksel veya sanal

Kartın türü: Ön ödemeli, banka kartı ya da kredi kartı

Kart şeması: VISA, Mastercard, Troy

Harcamaya ilişkin kurallar: Limitler, işlem kısıtlamaları

Ücretler: İşlem ücretleri, kart ücretleri, vb.

Kart Ürünü Grubu

Kart ürünleri belirli gruplara ayrılarak yönetilebilir. Ürün grupları sayesinde çeşitli parametreler daha kolay bir şekilde yönetilebilir.

Müşteri

Payantis Platform’u kullanan kurumun (banka, e-para kuruluşu veya fintech şirketi) kendi son kullanıcısıdır. Bu kullanıcı bireysel bir müşteri (kart sahibi) veya bir şirket (kurumsal müşteri) olabilir.

Müşteri Segmenti

Payantis Platform'da tenant’ın müşterilerini belirli kriterlere göre gruplandırmasına olanak tanır. Bu segmentasyon, harcama limitleri, ücretlendirme yapıları ve işlem yetkilendirme için kullanılabilir.

Kart

Kart, bir müşterinin işlem yapabilmesini sağlayan temel ödeme aracıdır. Kartlar, kurum tarafından yönetilen ve belirli kurallar çerçevesinde kullanılan dijital veya fiziksel ödeme araçlarıdır. Kartın yaşam döngüsündeki tüm süreçler Payantis ve Payantis Platform tarafından sağlanan araçlar ile gerçekleştirilir.

Token Id

PCI-DSS kuralları gereği ödeme sistemleri dünyasında hiç bir ortamda (Api, dosya, veritabanı, log vb) kart numarası açık bir şekilde bulunmaz. Payantis Platform'da kart üretildikten sonra kartı temsil eden bir token id de oluşturulur ve kartla ilgili API'ler bu token ile kullanılır, bu sayede kart verisi güvenli bir şekilde işlenir.

Harcama Limitleri (Velocity Controls)

Harcama Limitleri, belirli bir zaman diliminde kaç işlem yapabileceğini veya ne kadar tutarda harcama yapabileceğini sınırlayan kurallardır. Bu kontroller dolandırıcılığı önlemek, riskleri yönetmek ve harcama limitlerini belirlemek için kullanılır. Harcama kontrolleri bir karta, ürüne, ürün grubuna, müşteri segmentine veya kurumun kendisine atanarak ilgili kontrollerin yapılması sağlanabilir.

Yetkilendirme Kontrolleri (Authorization Checks)

Otorizasyon sürecinde, bir işlemin onaylanıp onaylanmayacağına karar veren kurallar Yetkilendirme Kontrolleri ile belirtilir. Bu kontroller işlem türü, yapıldığı yer, vb kriterler kullanılarak oluşturulur ve gerçek zamanlı çalışarak ve kart sahibinin işlem yapmasını ya da reddedilmesini sağlar. Yetkilendirme kontrolleri bir karta, ürüne, ürün grubuna, müşteri segmentine veya kurumun kendisine atanarak ilgili kontrollerin yapılması sağlanabilir.

İşlem Ücreti (Transaction Fee)

Kartlar ile yapılan işlemlerden dolayı kurum müşterilerden ücret almak isteyebilir. Bu gibi durumlarda işlem ücreti tanımı yapılır ve otorizasyon aşamasında belirtilen kriterlere göre ücret hesaplanarak müşteriden tahsil edilir. Payantis Platform'da İşlem Ücreti tanımı bir karta, ürüne, ürün grubuna, müşteri segmentine veya kurumun kendisine atanarak ücretin hesaplanması ve tahsil edilmesi sağlanabilir.

İşlem (Transaction)

Kart ile yapılan finansal olan (harcama, vb) veya finansal olmayan (bakiye sorgulama, vb) işlemlerdir. İşlem, türüne göre farklı özelliklere ve akışlara sahiptir ve işlemin durumuna göre otorizasyon, takas, iade, iptal gibi aşamaları bulunur.

Otorizasyon (Authorization)

Otorizasyon, bir ödeme işleminin gerçekleşmeden önce yetkilendirilmesi ve onaylanması sürecidir. Payantis Platform’da, her kart işlemi harcama limitleri, statüler, yetkilendirme kontrolleri, vb değerlendirilerek otorizasyon sürecinden geçer.

Üye İşyeri (Merchant)

Üye İşyeri, kartlı ödeme işlemlerini kabul eden, Payantis Platform üzerinden Acquiring hizmeti alan ticari kuruluştur. Üye işyerleri, bir kuruma (tenant) bağlı olarak tanımlanır ve kartlı işlemler bu yapı üzerinden gerçekleştirilir.

Bir üye işyeri, bir veya birden fazla POS / terminal ile ilişkilendirilebilir. Üye işyeri bazında yapılan tanımlar, yetkilendirme kuralları ve işlem akışlarını doğrudan etkiler.

POS / Terminal

POS (Point of Sale) / Terminal, kartlı işlemlerin fiziksel veya dijital olarak kabul edildiği uç noktadır. Payantis Platform, hem fiziksel POS terminallerini hem de sanal POS yapılarını destekler.

Terminal tanımları, işlem sırasında uygulanacak yetkilendirme şablonları, harcama kontrolleri ve batch yönetimi açısından kritik öneme sahiptir.

Takas (Clearing)

Takas, kartlı işlemlerin şema ve kurum arasında mutabakatının sağlanarak kesinleştirilmesi sürecidir. Bu süreçte:

Kurum kartları ile yapılan işlemler için şemalardan günlük olarak takas dosyaları gelir ve Payantis Platform'daki otorizasyon kayıtları ile eşleştirilerek kesinleştirme sağlanır.

Kurum işyerlerinden yapılan işlemler için şemalara günlük takas dosyaları gönderilir ve böylece kurum şemalardan işlemler için ödeme alır.

Harcama İtirazı (Dispute)

Harcama itirazı, kart sahibinin hatalı, yetkisiz, eksik veya dolandırıcılık şüphesi taşıyan bir işlemi fark ederek, kuruma başvurup işlemin incelenmesini ve gerekirse iptal edilerek tutarın iade edilmesini talep etmesidir. Bu talepler Payantis operasyon ekibi tarafından değerlendirilerek şemalara iletilir ve itiraz sonuçları kurum ile paylaşılır.

Webhook

Kurumların belirli olaylar (örneğin, işlem onayı, kart aktivasyonu, veya hatalı şifre girişi) gerçekleştiğinde anlık bildirimler almasını sağlayan yapıdır. Bu özellik, kurumların sistemlerini gerçek zamanlı olarak güncel tutmalarını ve olaylara otomatik yanıt verebilmelerini kolaylaştırır. Payantis Platform, webhook olaylarına kayıt olan kurumlara ilgili olay gerçekleştiğinde HTTP POST isteği ile bildirim gönderir. Bu istekteki payload olay türüne farklı alanlardan oluşur ve spesifikasyonları bu dokümanda detaylı bir şekilde anlatılmıştır.

Kurum (Tenant)#

Şema (Scheme)#

BIN (Bank Identification Number)#

BIN Aralığı (BIN Range)#

Kart Ürünü#

Kart Ürünü Grubu#

Müşteri#

Müşteri Segmenti#

Kart#

Token Id#

Harcama Limitleri (Velocity Controls)#

Yetkilendirme Kontrolleri (Authorization Checks)#

İşlem Ücreti (Transaction Fee)#

İşlem (Transaction)#

Otorizasyon (Authorization)#

Üye İşyeri (Merchant)#

POS / Terminal#

Takas (Clearing)#

Harcama İtirazı (Dispute)#

Webhook#